Chia sẻ kinh nghiệm thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân

Cập nhập: 07/11/2012 08:13

Sáng kiến tổ chức Diễn đàn cấp cao về Bảo hiểm y tế (BHYT) toàn dân trong khuôn khổ Hội nghị Tổ chức Y tế thế giới khu vực Tây Thái Bình dương tại Hà Nội tuần này đã mang đến cho Việt Nam cơ hội tham khảo, lựa chọn những kinh nghiệm của các nước để thực hiện thành công lộ trình BHYT toàn dân mà không gây thất thu.


Trong khi nhiều quốc gia phải mất hàng chục năm để thực hiện bao phủ BHYT toàn dân, quá trình này ở Việt Nam đã được rút ngắn hơn. Theo báo cáo của Bộ Y tế, đến nay đã có khoảng 64% số dân tham gia BHYT. Đặc biệt, các đối tượng khác nhau sẽ có mức hỗ trợ BHYT khác nhau: trẻ em dưới 6 tuổi được BHYT chi trả 100% chi phí khám chữa bệnh; các đối tượng ưu tiên như người dân tộc thiểu số, hộ nghèo... được chi trả 95% chi phí. Những người thuộc hộ cận nghèo được BHYT hỗ trợ 50% chi phí khám chữa bệnh. Các đối tượng còn lại sẽ được BHYT hỗ trợ 20% chi phí. Mục tiêu của ngành y tế là đến năm 2020, hơn 90% dân số nước ta tham gia BHYT. BHYT cũng sẽ nỗ lực hướng đến hỗ trợ 100% chi phí khám chữa bệnh và các dịch vụ y tế cho nhóm đối tượng là người dân tộc thiểu số; đồng thời chú trọng phát triển mạng lưới bác sỹ gia đình, đầu tư hơn nữa cho y tế thôn bản... coi đó là tiền đề tiến tới thực hiện BHYT toàn dân.

Tuy nhiên, Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn như việc tuân thủ pháp luật của người dân tham gia BHYT chưa nghiêm, hiểu biết về quyền lợi BHYT còn nhiều hạn chế; công tác thanh tra, kiểm tra chưa nghiêm và chế tài xử phạt chưa đủ mạnh. Bên cạnh đó, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh còn lạc hậu, giá dịch vụ y tế chưa tương xứng chất lượng dịch vụ y tế; Quỹ BHYT chưa bền vững. Những năm gần đây, việc chi từ tiền túi người dân cho y tế đã giảm, nhưng còn ở mức 47%, trong khi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo phần này không nên vượt quá 30 - 40%. 

Theo đánh giá của WHO khu vực Tây Thái Bình dương, Việt Nam đã giải quyết tốt nhiều vấn đề về BHYT cho toàn dân. Tuổi thọ trung bình của người dân Việt Nam hiện nay là 73 tuổi, cao nhất so với các nước đang phát triển trong khu vực. Tỷ lệ tử vong của trẻ sơ sinh giảm... Tuy nhiên, tổ chức này cũng cho rằng, Việt Nam cần phải thúc đẩy hơn nữa công tác quản lý, vận hành BHYT quốc gia. Tham dự Diễn đàn, những nước có thành tựu trong lĩnh vực này đã chia sẻ nhiều kinh nghiệm quý: Nhật Bản có kinh nghiệm quản lý BHYT mang tính công bằng; Hàn Quốc và Singapore xây dựng được mô hình quản lý BHYT năng động…

Cụ thể là kinh nghiệm của Hàn Quốc. Vào những năm 50 thế kỷ trước, ngay sau khi hết chiến tranh, mặc dù ở thời điểm cực kỳ khó khăn song Chính phủ Hàn Quốc xác định càng khó khăn càng sớm phải thực hiện BHYT toàn dân để mọi người có thể chia sẻ cho nhau lúc khó khăn ốm đau, bệnh tật. Hàn Quốc đã kiên trì thực hiện lộ trình 12 năm để đạt được BHYT toàn dân. Chính sách BHYT toàn dân của Hàn Quốc đã phát huy tác dụng tích cực góp phần ổn định an sinh xã hội. Hiện nay, Hàn Quốc đã thành công trong việc bao phủ BHYT toàn dân với độ bao phủ đạt tới 96% dân số. Nếu tính cả nhóm dân số được nhà nước hỗ trợ hoàn toàn chi phí khám chữa bệnh thì có gần 100% dân số Hàn Quốc đã được BHYT bao phủ. Thực hiện chính sách BHYT toàn dân, Hàn Quốc có điều kiện bao cấp y tế tốt hơn cho diện đối tượng dễ bị tổn thương. 

Theo các chuyên gia, điều kiện của Việt Nam hiện nay tốt hơn nhiều của Hàn Quốc khi bắt đầu thực hiện BHYT toàn dân. Việt Nam có nền chính trị ổn định, có hệ thống an sinh xã hội, hệ thống y tế hoạt động khá hiệu quả.

Để sớm đạt mục tiêu thực hiện BHYT toàn dân, phát triển Quỹ BHYT bền vững Việt Nam cần áp dụng các nguyên tắc cơ bản: huy động nguồn lực; tập trung quỹ chia sẻ rủi ro; mua và thanh toán dịch vụ. Việt Nam cần huy động nguồn lực một cách ổn định và công bằng, đủ để cung ứng các dịch vụ cơ bản cho người dân và bảo vệ người dân khỏi các rủi ro về tài chính khi ốm đau. Mục đích này đòi hỏi Chính phủ phải xác định mọi mức thích hợp đối với lượng quỹ dôi dư và quỹ dự phòng. Đây là điều cần thiết bởi nếu để tự thân thì các quỹ luôn chỉ muốn tăng ngân quỹ kết dư. Quản lý nguồn lực để chia sẻ rủi ro một cách công bằng với hiệu suất cao. Để thực hiện điều này cần có cơ chế tái phân bổ điều hòa chi phí phát sinh (quản lý BHYT Việt Nam đang có tình trạng vùng nghèo bao cấp ngược lại cho vùng giàu do cơ chế, ngân quỹ đổ về vùng nào sử dụng nhiều hơn). Tổ chức mua và thanh toán dịch vụ y tế nhằm mang lại kết quả tốt nhất về dịch vụ chăm sóc y tế với chi phí thấp nhất. Bên cạnh đó, trong tổ chức và điều hành BHYT, nguyên tắc quan trọng nhất là cần tách bạch các chức năng xây dựng chính sách, thực hiện chính sách và giám sát.

Theo Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội
Các tin khác