Phát triển BHXH tự nguyện tại Đà Nẵng: Cơ hội và thách thức

Ngày đăng: 25/12/2018
Nghị quyết 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) của Hội nghị Trung ương VII khóa XII đã đưa ra đánh giá toàn diện về quá trình xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thực hiện BHXH ở nước ta...

Nghị quyết 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội (BHXH) của Hội nghị Trung ương VII khóa XII đã đưa ra đánh giá toàn diện về quá trình xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thực hiện BHXH ở nước ta. Đồng thời, Nghị quyết cũng đưa ra định hướng cải cách và phát triển mạnh mẽ BHXH ở nước ta với những mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn; trong đó, mục tiêu BHXH tự nguyện là một thách thức rất lớn đối với ngành BHXH.

 

1. Quy định pháp luật về BHXH tự nguyện

Chính sách BHXH tự nguyện được ban hành theo Luật BHXH năm 2006 có hiệu lực thi hành từ 01/01/2008 và tiếp tục được sửa đổi bổ sung tại Luật BHXH năm 2014.

BHXH tự nguyện loại hình BHXH do Nhà nước tổ chức mà người tham gia được lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình và Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH, nhằm tạo điều kiện cho một bộ phận người lao động tự do, lao động phi chính thức nhất là nông dân không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc có điều kiện tham gia BHXH để bảo đảm an sinh khi về già được hưởng chế độ hưu trí, tử tuất và được cấp thẻ BHYT.

Chính sách BHXH tự nguyện ra đời cũng tạo thuận lợi rất lớn cho một bộ phận không nhỏ người lao động đã có thời gian tham gia BHXH bắt buộc trước đó nhưng chưa đủ thời gian đóng tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện cho đến khi đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Luật BHXH 2014 ra đời, có nhiều điểm mới nhằm tạo động lực phát triển số người tham gia BHXH tự nguyện; trong đó đáng chú ý nhất là quy định hỗ trợ người dân tham gia. Theo đó, kể từ ngày 01/01/2018 người tham gia BHXH tự nguyện được Nhà nước hỗ trợ mức đóng tính theo tỷ lệ % theo mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn. Cụ thể: bằng 30% đối với người tham gia BHXH tự nguyện thuộc hộ nghèo; bằng 25% đối với người tham gia BHXH tự nguyện thuộc hộ cận nghèo; bằng 10% đối với các đối tượng khác.

Phương thức đóng được đa dạng hóa. Người tham gia có thể lựa chọn một trong những phương thức: Đóng hằng tháng; Đóng 03 tháng một lần; Đóng 06 tháng một lần; Đóng 12 tháng một lần; Đóng một lần cho nhiều năm về sau nhưng không quá 5 năm một lần; Đóng một lần cho những năm còn thiếu đối với người tham gia BHXH đã đủ điều kiện về tuổi hưởng lương hưu nhưng còn thiếu không quá 10 năm (120 tháng) thì được đóng cho đủ 20 năm để hưởng lương hưu.


Cổng thông tin điện tử TP Đà Nẵng phối hợp với BHXH thành phố tổ chức Chương trình Giao lưu trực tuyến chính sách BHXH, BHYT, BHTN


      2. Thực trạng tổ chức thực hiện BHXH tự nguyện tại TP. Đà Nẵng 

     Qua thực tiễn 10 năm thực hiện, số người tham gia BHXH tự nguyện qua các năm có sự tăng trưởng, năm 2008, năm đầu tiên thực hiện BHXH tự nguyện, trên địa bàn thành phố Đà Nẵng chỉ có 24 người tham gia, đến nay, cuối năm 2018, ước tính có khoảng trên 3.000 người tham gia. Như vậy, sau 10 năm đưa vào triển khai thực hiện chính sách BHXH tự nguyện, tại TP. Đà Nẵng, số người tham gia BHXH tự nguyện đã có sự gia tăng đáng kể. Tuy nhiên so với tiềm năng và mục tiêu đề ra thì vẫn chưa đạt yêu cầu. Nhìn từ thực tiễn, có thể nhận ra một số nguyên nhân khiến tỷ lệ người dân tham gia BHXH tự nguyện trên địa bàn chưa đáp ứng với mục tiêu:
     Một là, nông dân và người lao động khu vực phi chính thức có ít cơ hội và điều kiện để tiếp cận văn bản pháp luật về BHXH tự nguyện; công tác truyền thông về chính sách BHXH tự nguyện tuy được triển khai nhưng nhìn chung còn hạn chế, chưa thực sự phát huy hiệu quả với nhóm đối tượng có tiềm năng này. 
     Hai là, tâm lý của người tham gia chưa yên tâm khi tham gia loại hình BHXH tự nguyện; còn có nhiều băn khoăn về quyền lợi hưởng, chưa thấy được bản chất nhân văn của chính sách, cũng như các nguyên tắc đóng - hưởng, tính chia sẽ - những đặc trưng của loại hình BHXH do Nhà nước xây dựng chính sách, pháp luật và tổ chức thực hiện.
      Ba là, thu nhập của đa số lao động khu vực phi chính thức không ổn định, khó đảm bảo việc duy trì đóng trong một khoảng thời gian dài, sau 20 năm tham gia để được hưởng chế độ hưu trí. 
     Bốn là, mạng lưới đại lý thu BHXH tự nguyện (chủ yếu do cơ quan Bưu điện thực hiện) còn ít, chưa chuyên nghiệp, chưa chủ động và trực tiếp đến từng người dân vận động nên số lượng người tham gia chưa nhiều.
Năm là, chính sách hỗ trợ của Nhà nước còn thấp chưa tạo được sự hấp dẫn đủ kích thích người dân tham gia.

     3. Mục tiêu đặt ra theo Nghị quyết 28-NQ/TW của Trung ương VII khóa XII
     Hội nghị Trung ương VII khóa XII đã thông qua Nghị quyết 28/NQ-TW ngày 23/5/2018 về cải cách chính sách BHXH thống nhất đề ra: “Cải cách chính sách BHXH để BHXH thực sự là một trụ cột chính của hệ thống an sinh xã hội, từng bước mở rộng vững chắc diện bao phủ BHXH, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân”. Đồng thời, Nghị quyết đã đề ra mục tiêu cụ thể, lộ trình phát triển đối tượng tham gia BHXH đến năm 2030: Phấn đấu đạt khoảng 60% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia bảo hiểm xã hội, trong đó nông dân và lao động khu vực phi chính thức tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện chiếm khoảng 5% lực lượng lao động trong độ tuổi; khoảng 45% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia bảo hiểm thất nghiệp; khoảng 60% số người sau độ tuổi nghỉ hưu được hưởng lương hưu, bảo hiểm xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội; chỉ số đánh giá mức độ hài lòng của người tham gia bảo hiểm xã hội đạt mức 90%. 
     Với quan điểm hướng tới thực hiện BHXH toàn dân, Nghị quyết 28-NQ/TW của Trung ương VII đã đưa ra 11 nội dung cải cách quan trọng nhằm định hướng cho công tác xây dựng chính sách, pháp luật BHXH trong thời gian tới. Nhìn từ góc độ cơ quan tổ chức thực hiện, các mục tiêu phát triển BHXH được quán triệt trong Nghị quyết 28-NQ/TW đòi hỏi cơ quan BHXH phải nỗ lực cố gắng, phát huy bài học kinh nghiệm đã có, từng bước tăng diện bao phủ BHXH, nhất là BHXH tự nguyện; đến năm 2021, số người tham gia BHXH tự nguyện phải đạt khoảng 1% lực lượng lao động trong độ tuổi; đến năm 2025, đạt khoảng 2,5%; đến năm 2030 đạt khoảng 5%. Có thể nói, trong các mục tiêu được đề ra, phát triển BHXH tự nguyện chính là mục tiêu khó đạt nhất.
     Tại thành phố Đà Nẵng, với mục tiêu đến năm 2021 có khoảng 01% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH tự nguyện - tương ứng khoảng trên 6.000 người, như vậy, trong thời gian 02 năm tới cần phải phát triển thêm 3.000 người, bằng số người tham gia của 10 năm trước cộng lại. Đây là một thách thức rất lớn đặt ra với BHXH thành phố Đà Nẵng. 

4. Nhiệm vụ, giải pháp

Để đảm bảo thực hiện được mục tiêu của Nghị quyết số 28-NQ/TW về BHXH tự nguyện trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, cần có sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và cả xã hội. Các cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác thông tin, tuyên truyền; các cơ quan, ban, ngành liên quan phối hợp chặt chẽ trong triển khai chính sách BHXH tự nguyện để mỗi người dân hiểu rõ sự cần thiết, lợi ích và ý nghĩa khi tham gia BHXH tự nguyện.

Ngành BHXH và các sở, ngành liên quan cần triển khai rà soát, phân tích đối chiếu dữ liệu nhằm xác định số lao động thuộc đối tượng tham gia BHXH tự nguyện nhưng chưa tham gia, xác định rõ nguyên nhân, đối tượng tiềm năng theo thứ tự ưu tiên để xây dựng kế hoạch khai thác phát triển đối tượng tham gia cho phù hợp. Tiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính, nhất là cải cách thủ tục hành chính, nghiên cứu, rà soát các thủ tục để sửa đổi bổ sung cho phù hợp; ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao chất lượng phục vụ trong thực hiện chính sách BHXH tự nguyện; nâng cao trình độ, ý thức trách nhiệm của công chức, viên chức ngành BHXH để mỗi người là một tuyên truyền viên trong thực hiện chính sách BHXH, nhất là BHXH tự nguyện; mở rộng hệ thống đại lý thu BHXH tự nguyện từ quận, huyện đến xã, phường, đồng thời tăng thêm số lượng đại lý thu ở các hội, đoàn thể có đông đối tượng khai thác tiềm năng như Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ


Hội thi tuyên truyền chính sách BHXH, BHYT, BHTN của BHXH thành phố

 

Với một đối tượng nhiều tiềm năng cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự nổ lực phấn đấu vượt qua thách thức của Ngành BHXH, là tiền đề để mục tiêu của Nghị quyết số 28-NQ/TW đến năm 2021 có khoảng 1% lực lượng lao động trong độ tuổi tham gia BHXH tự nguyện trở thành hiện thực trên địa bàn thành phố Đà Nẵng./.


Kim Oanh

Tin liên quan

Lượt truy cập: 234,413 Hôm qua: 878 - Hôm nay: 113 Tuần trước: 4,482 - Tuần này: 1,385 Tháng trước: 29,293 - Tháng này: 17,295 Đang trực tuyến: 16